тарту


тарту
I. диал. и. Егетнең кәләшенә бирә торган бүләге. II. ТАРТУ – (ТАРТТЫРУ) (ТАРТЫЛУ) – ф. 1. Көч белән үзеңә якынайту; киресе: этәрү. ТАРТЫП – рәв. кискен яки көчәнеш белән 2. Нәр. б. якынга сөйрәп китерү. Берәр якка күчереп кую 3. Сөйрәү, өстерәү 4. Йөкне, авырлыкны һ. б. сөйри алу, шуңа көче җитү атың ничек тарта? 5. Сузу, озынайту 6. Берәр нәрсәне тоткасыннан, бавыннан һ. б. тотып яки эләктереп кискен хәрәкәт ясау 7. Тән әгъзасын җиңелчә кискен хәрәкәт белән читкә алу, бору, күтәрү, җыеру, бөрештерү тур. 8. Борылу, борылып керү. Менгән яки җиккән хайванны берәр якка бору 9. Берәр якка омтылу, омтылучан булу, омтылып хәрәкәт итү 10. Бау, җеп кебек нәрсәләрне туп-туры сузып баш-башларыннан беркетү, тарттырып кую 11. Нин. б. озынча һәм туп-туры нәрсә төзү, ясау канау т. 12. Бер чыбыкка, линиягә тезелгән нәрсәләрне күчерү счет төймәләрен т. 13. Пар, газ яки сыеклыкны торбалар һ. б. буйлап хәрәкәт иттерү. Суырып эчкә кертү; эчү 14. тәмәке т. 15. курай т.кубыз т.гармун т. 16. Ашлыкны ике махсус таш арасында уалтып, ваклап, ярма яки он итеп чыгару (тегермән тур.) Нәр. б. механизмнар ярдәмендә ваклап, он, порошок хәленә китерү. Гомумән һәртөрле азык-төлекне әйләнеп эшли торган җайланмаларда эшкәртү ит т. 21. дым т. , салкын т. 17. Чигү аһ т.гамь т. 18. сөрмә т. 19. читенә кама т. 20. чыбыркы т. 21. барабанга яры т. 22. Тартышу (7) 23. күч. дикъкатьне т.туфрак т. , ризык т. 24. оешмага т. 25. көннәр салкынга т. 26. җан т. 27. күч. Этәргеч, стимул бирү 28. уенга тартып сөйләү 29. әтисенә тарткан 30. Озайту, сузу 31. биш кило т.

Татар теленең аңлатмалы сүзлеге. 2013.

Синонимы:

Смотреть что такое "тарту" в других словарях:

  • Тарту — город, р.ц., Эстония. В 1030 г. киевский кн. Ярослав Мудрый на месте эст. городища заложил крепость, которая по его христианскому имени Юрий получила название К)рьев. Но в народе за крепостью сохранялось старое эст. название. Так, в хронике XIII… …   Географическая энциклопедия

  • ТАРТУ — ТАРТУ, город в Эстонии. 113,4 тыс. жителей. Порт на реке Эмайыги; железнодорожный узел. Машиностроение и металлообработка; химическая, пищевая, легкая, деревообрабатывающая, полиграфическая промышленность. Университет (1632), сельскохозяйственная …   Современная энциклопедия

  • тарту — Дерпт, Юрьев Словарь русских синонимов. тарту сущ., кол во синонимов: 4 • город (2765) • дерпт …   Словарь синонимов

  • Тарту —         (Tartu; нем. Дерпт, Derpt; рус. Юрьев), город в Эстонской ССР. Впервые упоминается в 1248. Старый город между р. Эмайыги и Соборной горой (Тоомемяги) был окружён стеной с башнями. Большая часть средневекового города погибла в годы… …   Художественная энциклопедия

  • тарту — жіп. этногр. Тығыз болу үшін өрмек жіптерін мезгіл мезгіл тартып қоятын жіп. Тігін, тоқыма өнеріне қатысты «бақылау жіп», «еркек жіп», «шатыс», «т а р т у ж і п », «арқау» т.б. деп аталатын терминдер бар (Аңыз адам, 2011, №19, 15) …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • Тарту — Город Тарту Tartu Флаг …   Википедия

  • Тарту —         город республиканского подчинения, центр Тартуского района Эстонской ССР. Расположен на обоих берегах р. Эмайыги, в 30 км от её впадения в Чудское озеро и в 187 км к Ю. В. от Таллина. Речной порт. Узел ж. д. линий и шоссейных дорог на… …   Большая советская энциклопедия

  • Тарту — (Tartu), город в Эстонии, порт на р. Эмайыги. Железнодорожный узел. 104,9 тыс. жителей (1995). Промышленность: машиностроение и металлообработка (производство сельскохозяйственных машин, приборов и др.), химическая, пищевая (мясокомбинат,… …   Энциклопедический словарь

  • ТАРТУ — (с 1030 по 1224 и с 1893 по 1919 Юрьев, с 1224 по 1893 Дерпт) город в Эст. ССР. Порт на р. Эмайыги, в 30 км от впадения ее в Чудское оз. Узел ж. д. На 1 янв. 1972 94 т. ж. (в 1897 42 т. ж., в 1939 57 т. ж., в 1959 74 т. ж.). Т. один из древнейших …   Советская историческая энциклопедия

  • тарту күші — (Сила тяги) әсерінен ракета қозғалатын, ракета қозғалтқышын күш қондырғысы ретінде анықтайтын негізгі шама. Отынның жану барысында ұдайы қатты қызған газ бөлініп, қуыс канал (сопло) арқылы өте отырып, ракетаны қарсы бағытқа итереді. Осы күш… …   Казахский толковый терминологический словарь по военному делу

Книги

Другие книги по запросу «тарту» >>